You are here:

گليم خراسان شمالي

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

تاريخ، پيشينه و جايگاه

پيشينه بافت گليم را با تولد هنر نساجي مقارن دانسته اند.در اين خصوص آراء ون ظرات گوناگوني مطرح ونگارش شده است .اکثرمحققان وپژوهندگان ، بافت گليم رامقدم بربافت قالي دانسته اند وتولد اين هنررا به هزاره هاي قبل ازميلاد مسيح منتسب مي کنند.نتايج مطالعه محققان حاکي است که گليم هاي اوليه به صورت ساده وفارغ از هرنوع نقش وطرحي بوده اند. بافندگان دربادي امر بااستفاده از پشم (خودرنگ) گوسفندان  گونه هايي ازنقوش نامنظم وابتدايي درگليم به وجود مي آورند که اين امر آغازي براي بافت آگاهانه نقوش وطرحهاي منظم امروزي بوده است.


پوروفسور پوپ درخصوص گليم بافت هاي نخستين اقوام ايراني مي گويد: زندگي ايلياتي وچادرنشيني مردم آسياي ميانه آميخته با کارشباني بود. نيازهاي اوليه و در دسترس بودن امکانات ،چادرنشينان راوادارمي کرد تادراوقات بي کاري با رشتن(ريسيدن) و پيوستن الياف ،نخستين پشم بافت ها رابوجود آورند اين روش براي تهيه سياه چادرها ونخستين زيراندازها که گليم بافت بودند مورد استفاده قرار مي گرفت.

اين هنر اصيل درخراسان شمالي ، به ويژه درميان ايلات وعشاير جايگاهي بلند وارزشي دارد.گليم "سفره کردي" معمولا به عنوان بخشي ازجهيزيه عروس مطرح بوده ومي باشد . وجود يک تخته گليم درميان جهيزيه نوعروسان که توسط عروس يا مادرش بافته مي شود ،فراتر ازحد يک کالا وداراي جايگاهي معنوي است.

عروس ايلياتي گليم موجود درجهيزيه خودرا بهاي عشق وکارآمدي خود محسوب مي کند. لذا طبيعي است که بافت چنين دستبافته اي همراه با عشق وظرافت خواهد بود .

هنوز هستند زنان سالخورده ، ميانسال ويا دختراني که گليم جهيزيه خود رادرحد يک کالاي باارزش نگهداشته اند.


تعابير و واژگان درگليم خراسان شمالي

گليم خراسان شمالي که جزو اصيل ترين مواريث اين مرزو بوم مي باشد،حاصل دستان پر هنر زنان کرمانج است ودر ايلات به" سفره کردي " شهرت دارد.

اين گليم نوعي فرش بدون پرز است که بانخ پشمي ،پنبه اي وابريشمي جهت تزيين زيرانداز واستفاده هاي ديگر ، بادرگيري "تار وپود" بافته مي شود. گليم سفره کردي تعددي از تعابير وواژگان رادر درون خوددارد که درانواع مشابه کمتر ديده مي شود.

به عنوان مثال اگر ساده ترين شکل بافت را "ريس " تصور کنيم وابتدايي ترين ابزار ريسندگي را "دوک " بدانيم درپيرامون اين دو حرف بيش از پنج حرف ديگر شکل مي گيرند که جالب توجه مي باشد.

هري ،لوا،تيل،تيت،تيج،کلي، ازجمله اين واژگانند، همچنين درگستره پرتعداد نقوش ونگاره ها باانبوهي ازواژگان بر مي خوريم که برروي هم استعداد نگارش يک فرهنگ اختصاصي رادارند.