سفره

این دستبافته ها به هنگام غذاخوردن برروی زمین گسترده می شود تا سطحی تمیز برای چیدن ظروف غذا به وجود آورد.پس از پهن کردن سفره مهمانان به شکل چهارزانو دور آن می نشینند و به خوردن غذا مشغول می شوند.

این سفره ها توسط کردهای ساکن خراسان واقع درشمال شرقی ایران و بلوچ های ساکن شمال افغانستان بافته می شود.گروههای دیگری نیز از این سفره های غذاخوری استفاده می کنند و به دلیل تنوع بافت آنها شناخته شده است،اما در عین حال تعداد معدودی از قبایل نیز ترجیح می دهند از پارچه های نخی چاپی که بی شباهت به رومیزی نیست ، به عنوان سفره استفاده می کنند.

اکثر نمونه های باقی مانده سفره چندان قدیمی نیست، زیرا به علت مصرف روزانه به سرعت فرسوده می شود، اما در این میان بعضی ازسفره هایی که در مراسم عروسی مورد استفاده قرار می گیرد، به خوبی نگاهداری می شود.

سفره های هرقبیله دارای اندازه ها و ترکیب های خاص خود است. 1   

 

سفره آردی

سفره ای که زمان پخت نان زواله ها را برروی آردی که روی آن پاشانده اند می گذارند تا ور بیاید را سفره آردی می گویند. (در گویش گرمانجی به سفره آردی  "هه ورخون" گفته می شود)

. سفره آردی از الیاف ریسیده شده پشم شتر و یا پشم خود رنگ گوسفند است که برروی دار زمینی بافته می شود. این دستبافته در اندازه تقریبی یک متر مربع همچون گلیم بافته شده دارای حاشیه و کمتر از نقوش گلیم در آن استفاده می شود. پس از چله کشی دار ، زنان برای بافت پود را  از میان تارها رد کرده و برای استهکام با دفتین برروی آن می کوبند.

با توجه به ارزش و جایگاه نان در سفره غذایی عشایر و نیز وجود زیر اندازی مناسب برای تهیه خمیر به هنگام پخت نان این بافته همواره مورد استفاده اهالی منطقه قرار می گیرد. زنان این سفره را هنگام تهیه خمیر درزیر تاس بزرگ پهن کرده و بدین شکل از ریخت و پاش آرد و خمیر برروی زمین جلوگیری می کنند .گاهی  از سفره آردی برای نگهداری نان نیز استفاده می شود.

 

 

سفره کردهای خراسان

اکثرسفره های کردها مستطیل شکل است ودرحدود 90 سانتی متر عرض واز 80 / 1 مترتا 6/ 5/ 3متر طول دارد. تعدادی از این سفره های بسیار طویل مشهور به « جاده ی عروسی » است و همان طور که از نام شان پیداست، در مراسم عروسی به کارمی رود. زمینه این سفره ها به رنگ قهوه ای شتری روشن و ملایم است و در حاشیه ها معمولاً پشم قهوه ای تیره بکار رفته و با طرحهای رنگی و سر پلاسهای طرحداری تکمیل شده که دارای پودهای معلقی از نوارهای رنگین است.

در مرکز این سفره ها معمولاً نگاره ها و ترنج هایی دیده می شود که مشخص کننده ی محل قرارگرفتن ظروف غذاست. سفره های مربع شکلی که اکثرا توسط افشارها بافته می شود. در قسمت مرکزی زمینه ای یکدست و تک نگاره ای ساده دارند.

 

سفره کردها و افشار نواحی مرکزی ایران:

سفره های کردها و افشار نواحی مرکزی ایران معمولاً مربع شکل است و از رنگهای صورتی، قرمز، سبز و قهوه ای روشن در آنها استفاده شده است. این سفره ها در متن دارای طرحی خارج از مرکز است و به دلیل حاشیه های گره دار در هر چهارضلع، شناسایی می شود.

سفره های مورد استفاده در بین عشایر گرمانج از یک پارچه از جنس نخی باحاشیه گلدوزی شده و بدون طرح بوده که نان را درون ان قرار می دادند.

هنگام کوچ هم زنان عشایر نان بیشتری پخت می کردند و به همین شیوه نان را درون سفره و سپس درون توبره ای گلیمی قرار می دادند و تا زمان رسیدن به مقصد از بیات شدن نان جلوگیری می شده. به خاطر جنس پشمی این گلیم نان درون سفره روزهای زیادی تازه می مانده است. توبره نان از نقش و نگاره های زیبایی تشکیل شده است.

البته اگر کوچ روزهای زیادی طول می کشید در بین راه مجدد نان پخت می شده است. با پیشرفت تکنولوژی سفره ی کردی به مرور جای خود را به سفره های پلاستیکی می دهد ولی همچنان توبره نان مانند چوال آرد1 مورد استفاده قرار می گرفته و به لحاظ هم جواری با سفره نان به مرور نام سفره کردی را به خود گرفته و به خاطر تکرار نام سفره کردی تا امروز همچنان برروی آن باقی مانده است. به مرور توبره نان هم جای خود را به ظروف پلاستیکی داده و دیگر کاربرد گذشته را ندارد . امروزه این گلیم به عنوان زیر انداز و جنبه تزیینی پیدا کرده است.

 

 

نتشار و کپی مطالب بامجوز کتبی بلامانع است