نقوش پرنده

•  خروس و مرغ  - دیگ و مریشک ( Dig & Merishg )
• عقاب - قره قوش                   ( Ghara Ghosh )
• هد هد - هوپ هوپ              (Hop – Hop  )
• طاووس -  طاووس                 ( Tavos  )
•  پروانه – منیگ                     ( Menig )

 

 پرنده

پرنده یک موضوع فراگیر در هنرهای تزیینی و کاربردی است. پرنده نماد گسترده ای از روح است به ویژه هنگامی که پس ازمرگ به آسمان صعود می کند. پرندگان کوچک عمدتاً پند دهنده یا حامل پیام از دنیای معنوی هستند. و در قرآن بعنوان جاودانگی روح آمده است.

پرنده حیوانی است که پر دارد، بال دارد و می پرد. پرنده لزوماً نمی بایست پرواز کند.(1)

پرنده نماد گسترده ای از روح است به ویژه در هنگامی که پس از مرگ به آسمان صعود می کند. بسیاری از اقوام باستانی، پرندگان بزرگ را با خورشید، خدایان و آسمان همراه می دانستند.(2)

جان، روح، تجلی الهی، ارواح هوا، ارواح مردگان، صعود به آسمان، توان ارتباط با ایزدان یا دخول به مرتبه عالی شهود، اندیشه و تخیل از مفاهیم پرندگان در نمادشناسی می باشد. پرندگان کوچک عمدتاً پند دهنده یا حامل پیام از دنیای معنوی هستند.(3)

1 (ر.ک.فرهنگ فارسی معین،م.معین،نشرندا،چاپ دوم،1382،ص321)

2(ر.ک.فرهنگ نگاره ای نمادهادرهنرشرق وغرب،ج.هال،ترجمه ر.بهزادی،انتشارات فرهنگ معاصر،چاپ دوم،1383،ص39).  

3(ر.ک فرهنگ مصورنمادهای سنتی،جی.سی.کوپرترجمه م.کرباسیان،انتشارات فرهنگ نشرنو،چاپ دوم1386،ص71و72)

 

 دیگ و مریشک

 در ادبیات کهن، خروس در شمار پرندگان مقدس است و به فرشته ی بهمن اختصاص دارد. در سپیده دم با بانگ خویش دیو ظلمت را می راند و مردم را به برخاستن و عبادت و کشت وکار دعوت می کند و علاوه بر این وظیفه پیک سروش را نیز به عهده دارد و از طرف او در سپیده دم مژده سپری شدن تاریکی شب و بر آمدن فروغ روز را به همراه دارد. خروس در بیشتر فرهنگها نماد نور و خورشید است. بطور کلی خروس و مرغ نماد زندگی روستایی است و در باور قبیله ای جنوب  ایران خروس به نشانه محافظت از چشم بد است.

خروس یکی از نقوش پر کاربرد در متن سفره کردی است. خروس را سنبل طول عمر و نیک روزی می دانند و به خاطر سحر خیزی این پرنده مورد توجه بافنده قرار گرفته؛ در گلیم با جزییات بیشتری به آن پرداخته شده است و از تنوع بیشتری نسبت به سایر پرندگان برخوردار است .

بافنده جزییاتی همچون کاکل، لاله و پاهای خروس را به زیبایی ترسیم میکند و دم خروس را با رنگهای مختلف به زیبایی می بافد.

بافنده مرغ را هم در کنار خروس می بافد و به نسبت خروس، مرغ را ساده تر و از رنگهای کمتری برای بافت آن استفاده می کند.

 

 قه ره قوش (عقاب)

 

عقاب، شاهین، بسیار جسور و پرجرئت است و نسبت به دیگر پرندگان شکاری قدرت و شجاعتی مخصوص دارد. عقاب را پادشاه پرندگان می نامند. ایرانیان باستان آن را مظهر قدرت خویش قرار داده بودند. عقاب در عمده فرهنگها اصالت را تداعی می کند و از این رو بعنوان نماد شاه یا امپراتور بوده است.

بافنده برای نشان دادن قدرت و بزرگی، عقاب را با بالهای باز می بافند.

 

 هوپ هوپ (هد هد)

هد هد یکی از پرندگانی است که به وفور در اطراف ایلات و عشایر یافت می شود و بافنده به خاطر فرم و شکل زیبای هد هد اورا به عنوان یکی از نقوش خود در سفره کردی مورد استاده قرار می دهد. شاید نام "هوپ هوپ" از خود آواز این پرنده گرفته شده است.

پاهای این پرنده کوتاه دم بلند و کاکلی بر سر؛ که بافنده به زیبایی آن را بر سفره کردی نقش میبندد. معمولا چون هدهد اطراف آبگبرها رویت میشود بافنده آن را درکنار چشمه می بافد .

 طاووس

نماد ابدیت ، طول عمر و بی مرگی است. ایرانیان باستان اعتقاد داشتند که طاووس به دلیل نوشیدن آب حیات عمر جاودانه یافته است و آن را نماد فرشته اعظم میدانند.

در سفره کردی این پرنده با اقتباس از سایر دستبافته ها وارد این گلیم شده است  بافنده با نخهای رنگی بالها و پرهای طاووس را بیشتر نمایان می کند و نسبت به سایر پرندگان بدین وسیله تمایز می یابد.

 

 منیگ ( پروانه)

 

پروانه یکی از نقوشی است که در متن و در قابهای گلیم بافته می شود . بافنده با استفاده از یک خط عمودی به عنوان تنه و خطوط مورب در طرفین این خط به عنوان بالها این نقش را می بافد البته در سالهای اخیر بافندگان جزییات بیشتری را به این نقش افزوده اند و زیبایی آن را بیشتر نمایان

کرده اند.

 

 

نتشار و کپی مطالب بامجوز کتبی بلامانع است