نقوش انتزاعی

 

 1: چشمه(گانی)

نقش چشمه در سفره کردی به شکل یک لوزی که  چندین بازوی بزرگ  آن را احاطه کرده است و به اطراف جاری شده است.

درون چشمه به وسیله یک نقش مانند : پروانه ، قاصدک ، جاگل و... پر می شود .

در برخی از گلیمها دیده شده است که بافنده اطراف چشمه را از حیوانان و پرندگان میبافد تا معنی آبادانی را بیشتر نشان دهد. نقش چشمه فقط در متن گلیم بافته می شود.

 

 2: حوض

نقش چشمه در سفره کردی به شکل یک لوزی بزرگ که  چند قلاب (جاگل) به آن متصل شده است .

حوض نسبت به چشمه ساده تر و خلوت تر بافته می شود

بسته به سلیقه بافنده خطوط متصل به لوزی اصلی می تواند متفاوت باشد

هر چه تعداد این خطوط بیشتر باشد بر زیایی چشمه افزوده می شود.

 

 3: جیگ(ستاره)

ستاره یا جیگ برای نشان دادن زمان نشانه خوبی بود د رزمان های گذشته که ساعت وجود نداشت اما مفهوم زمان را یه خوبی نشان می داد استفاده از ستاره برای مشخص کردن وقت اذان در ماه مبارک رمضان جهت افطار و یا سحر کاربرد زیادی داشته است.

هر گاه ستاره ای که نسبت به سایر ستاره گان درخشان تر بود از آسمان محو میشد وقت اذان صبح و هنگامی که آن ستاره در آسمان رویت می شد اذان مغرب بود.

جیگ یا ستاره  یکی از نقوشی است که در گلیم به عنوان حاشیه بزرگ استفاده می شود.

درمتن گلیم هم به عنوان مرز بین دو قاب استفاده می شود.نقش "جیگ" معمولا با سه رنگ الوان بافته می شود.

این نقش همچون یک ستاره درون یک شش ضلعی احاطه شده است.

 

 

 4: ده سته علم

 

در این نقش دسته علم ترسیم شده است . معمولا این نقش به همراه بوته صحرا بافته می شود.

البته در برخی از طوایف این نقش را به عنوان سیاه چادر عشایر هم ذکر شده است. دسته علم  در سفره کردی فقط وسط قابها بافته می شود و به ندرت در حاشیه استفاده می شود. در برخی از بافته ها این نقش به صورت قرینه هم بافته میشود. دسته علم از سه الی چهاررنگ بافته شده به این صورت که یک ملیله دورنگ وسط دو رنگ مشکی بافته می شود و به صورت پیچ عمودی به یکدیگر متصل می شود . بالای دسته علم یک عدد تاج پنج پر هم بافته می شود.

 

 5: گار(گوشواره)

گوشواره وسیلهای زینتی است که زنان عشایر درمجالس شادی از آن استفاده میکنند.

جنس گوشواره از نقره است که اصطلاحا به آن "زیو" می گویند.

گوشواره یکی از نقوش زیبا در سفره کردی است که بافنده به کمک یک لوزی عمودی این شکل را می آفریند که به وسیله چند جاگل احاطه شده است.بافنده معمولا نقش لوزی را به دو نیمه تقسیم کرده و وسط آن را با یک نقش دیگر کامل می کند. گاهی از نقش نیو پی برای گوشواره استفاده می شود.

 

 6: سه ما وه ر(سماور)

در ایلات و عشایر  سماورهای قدیمی که از کشور روسیه و شوروی سابق به لحاظ تبادلات تجاری و رفت و آمد های زیادی که داشتند سماور های روسی هم که بیشتر آنها با زغال کارمیکردند وارد زندگی عشایری شد.

در این نقش بافنده به صورت انتزاعی سماور را درون یک ضلعی قرارداده است.

در چهار طرف نقش سماور بافنده به سلیقه خود نقش هستک را میبافد. وسط سماوربه صورت مستطیل یا لوزی بافته می شود.

البته بعضی از طوایف به این نقش بالوون می گویند.

 

 7: شه(شانه)

شانه یکی از نقوش ابزاری  است که در گلیم سفره کردی به ندرت بافته می شود .

مکان خاصی در گلیم  برای این نقش  مشخص نشده است. معمولا به عنوان مرز بین دوقاب گلیم استفاده می شود ؛ البته در متن و در قابها هم بافته شده است.این نقش به کمک دو رنگ مکمل بافته می شود.

شانه در فرهنگ گرمانج به دو صورت مورد استفاده قرار می گرفته ؛اول وسیله ای که دختران و زنان برای شانه کردن گیسوان خود از آن استفاده میکردند که نماد  تمایل بافنده به ازدواج است.

دوم ابزاری است که برای درفرایند پشم ریسی استفاده می شود.

 

 8: هه س ته ک(هستک)

هستک نقشی است 6 ظلعی  که با دو رنگ بافته می شود هستک در بسیاری از موارد درون نقوش دیگر جای می گیرد وسط هستک به شکل یک  اس انگلیسی(S) افقی میباشد .

هستک در حاشیه بزرگ و نقوش مکمل کاربرد دارد.همچنین بنا به سلیقه بافنده در مرزبین قابها هم مورد استفاده قرار می گیرد.

 9: باسگ و بیل(بازو و شانه)

 این نقش نماد قدرت و نشان دهنده دست  و بازوانی قدرتمند است. بافنده با بزرگنمایی بازوان و دستهای یک انسان زور و توان را به این صورت بازگو کرده است.این نقش به صورت قرینه بافته می شود که وسط آن به دلخواه بافنده از نقوش شش ضلعی مانند هستک، ستاره و جینه چهار جاگله استفاده می شود.

دربعضی از مواقع هم در وسط این نقش از نقش حوض استفاده می شود.

 

 

نتشار و کپی مطالب بامجوز کتبی بلامانع است