سفره کردی

بامهاجرت عشایرکُرد در عصر صفوی به سرزمین پهناور خراسان و سکنی گزیدن ایشان در این منطقه بسیاری از آداب و سنن ایشان به این منطقه منتقل گردید. رایجترین هنر عشایر  کرد بافت نوعی گلیم به نام سفره کردی است،که بازگو کننده داستان زندگی بافنده است.

این هنر مختص به کرمانج زبانهای خراسان شمالی بوده و از بافته های منحصر به فرد زنان کرمانج عشایر این خطه می باشد که در شهرستانهای بجنورد، مانه سملقان، شیروان، فاروج و اسفراین رواج دارد. سفره کردی یک نوع گلیم با بافت پیچ می باشد، همانطور که از نامش پیداست بخاطر جسم پشمی آن و راه ندادن رطوبت به داخل و خارج وسیله ای برای نگهداری نان در میان عشایر بوده است.

اگر چه اکنون از آن کمتر در بین عشایر استفاده می شود ولی به علت زیبایی و داشتن نقشهای پر مایه و نگاره های پر مفهوم و همچنین تقاضاهای زیاد، تنها دستبافته ای است که سهم بسزایی در صادرات صنایع دستی خراسان شمالی دارد. سفره کردی از هنرهای خاص و بافته های منحصر به فرد زنان کرمانج عشایر خراسان شمالی است و به عنوان هنری وصف ناپذیر، که نمادهای مذهبی و احساسی عشایر نسبت به طبیعت را در خود جای داده است می باشد و نقشهای بافته شده نشان از عظمت فرهنگ، اعتقادات، آداب و رسوم قوم کرمانج دارد.

نمادها در سفره کردی همگی بیانگر کرامت قومی و احترام به طبیعت است و بیشتر نوع زندگی، معیشت و سیستم اجتماعی و فرهنگی کرمانج های این دیار را در خود جای داده است. شکل ظاهری آن تشکیل شده است از یک حاشیه و یک متن ساده که دارای نماد انسانی، جانوری، گیاهی، هندسی یا انتزاعی می باشد. در دو طرف زمینه سفره به تعداد زیاد و مساوی انگشتانه می بینیم. بیان انتزاعی گیاهی و حیوانی، نقوش هندسی و اندکی نقش انسانی به اضافه فرهنگ واژگان اصیل موجود، از خصوصیات این نوع دستبافته است.

 انگشت ها نشانگر، دست هایی است که برای کسب رزق و روزی حلال و شکر به درگاه روزی دهنده ی هستی به سوی خداوند بالا می رود و سپاس و شکرخود را به اینگونه نشان می دهند و چون همیشه این سفره برای صرف غذا پهن می شده است در ابتدا و انتهای صرف غذا شکر به درگاه حق می گذارند.

این نمادها درسفره کردی همگی بیانگرشکر به درگاه خدا و نعمات الهی است. این مقوله به زیبایی و سادگی درون مایه مذهبی را به ما نمایان می کند. نقوش در سفره کردی با توجه به ذهنی بودن و فی البداهه طراحی کردن آن، هیچ کدام شبیه هم نیستند و در حقیقت نگاره و نقوش سفره کردی و گلیم کرمانجی در واقع نقش مایه های کهنی هستند که در نوع خود بی نظیرند.

سابقاً سفره کردی توسط دختران جوان که عموماً برای کامل کردن جهیزیه شان بوده است، بافته می شده و به همین علت طراوت، رنگ، تنوع و نمادهای آن از زیبایی خاصی برخوردار است.

متأسفانه سفره کردی خراسان شمالی که روزگاری به دلیل نقوش ویژه بکار رفته درآن وسیله ای مقدس تلقی می شد، امروزه به دلیل گرانی و وضعیت دشوار معیشتی افراد، به عنوان زیرانداز مورد استفاده قرار می گردد. این وسیله که به خاطر نقوش زیبای حیوانات، گیاهان و... بعنوان سفره ساکنان شهرستانهای خراسان شمالی مورد استفاده قرارمی گرفت، امروزه کاربردی جز زیرانداز ندارد.

 این دستبافته بسیار ظریف، کاملاً پشمی است و رنگهای متنوعی نیز در آن بکار رفته است.

آشخانه، بجنورد و شیروان به عنوان فعالترین شهرستانهای ایران در تولید این دستبافته محسوب می شوند.1

نتشار و کپی مطالب بامجوز کتبی بلامانع است